Dlaczego objawy autyzmu u dziewczynek bywają mniej widoczne?

Autyzm nie zawsze wygląda tak, jak przedstawiają go popularne wyobrażenia. Objawy autyzmu u dziewczynek mogą być subtelne i trudne do zauważenia. Dziewczynka w spektrum może być spokojna, dobrze się uczyć i mieć koleżanki. Nie zawsze sprawia też trudności wychowawcze.

Czy to oznacza, że nie jest w spektrum autyzmu? Niekoniecznie.

Wiele dziewczynek otrzymuje diagnozę później niż chłopcy. Czasami dopiero w okresie dojrzewania lub w dorosłości. Dzieje się tak między innymi dlatego, że ich trudności mogą być mniej widoczne dla otoczenia.

Objawy autyzmu u dziewczynek – dlaczego łatwo je przeoczyć?

Przez wiele lat wiedza o autyzmie opierała się w dużej mierze na badaniach dotyczących chłopców. W efekcie utrwalił się określony obraz osoby w spektrum. Nie zawsze uwzględniał on sposób funkcjonowania dziewczynek.

Tymczasem autyzm u dziewczynek może przejawiać się w mniej oczywisty sposób. Niektóre dziewczynki dobrze obserwują innych i uczą się naśladować zachowania rówieśników.

Mogą:

• mieć jedną lub kilka bliskich koleżanek;
• interesować się przyjaźniami i relacjami;
• dobrze radzić sobie z nauką;
• posługiwać się bogatym słownictwem;
• naśladować zachowania innych dzieci;
• unikać konfliktów i starać się spełniać oczekiwania dorosłych.

Z zewnątrz mogą sprawiać wrażenie dzieci, które dobrze odnajdują się w grupie. Jednak kontakt z innymi może wymagać od nich dużego wysiłku. Dziewczynka może długo analizować rozmowy, obserwować reakcje innych i zastanawiać się, jak powinna się zachować.

„Przecież jest taka grzeczna i spokojna”

To zdanie rodzice dziewczynek w spektrum mogą słyszeć bardzo często.

Spokojne zachowanie, przestrzeganie zasad i dobre wyniki w nauce bywają traktowane jako dowód, że rozwój dziecka przebiega bez trudności. Nie zawsze jednak zachowanie widoczne na zewnątrz pokazuje, jak dziecko naprawdę się czuje.

Dziewczynka może przez cały dzień starać się nie wyróżniać. Może kontrolować swoje reakcje i ukrywać zmęczenie. Nie zawsze powie, że hałas jest dla niej trudny albo że nie rozumie żartu koleżanki.

Dopiero po powrocie do domu, w bezpiecznym otoczeniu, może pojawić się płacz, rozdrażnienie, wycofanie lub silna potrzeba odpoczynku.

Dlatego warto obserwować nie tylko to, jak dziecko zachowuje się w szkole. Ważne jest również, jak funkcjonuje po powrocie do domu i ile energii kosztuje je codzienne dostosowywanie się do otoczenia.

Czy dziewczynka, która ma koleżanki, może być w spektrum autyzmu?

Tak. Posiadanie przyjaciół nie wyklucza autyzmu.

Dziewczynki w spektrum mogą bardzo pragnąć przyjaźni, bliskości i akceptacji. Mogą inicjować kontakty i chętnie uczestniczyć w życiu grupy.

Trudności mogą jednak dotyczyć rozumienia niepisanych zasad społecznych, odczytywania intencji innych osób czy interpretowania żartów. Czasami dziewczynka dobrze czuje się w kontakcie z jedną bliską osobą, ale trudno odnajduje się w większej grupie.

Może również bardzo intensywnie przeżywać relacje i długo analizować sytuacje, które dla innych dzieci wydają się nieistotne.

Warto więc patrzeć szerzej niż tylko na to, czy dziecko ma koleżanki i czy chętnie się z nimi bawi.

Zainteresowania dziewczynek w spektrum autyzmu

Zainteresowania dziewczynek autystycznych również mogą być trudniejsze do zauważenia. Mogą dotyczyć zwierząt, książek, muzyki, filmów, konkretnych bohaterów lub wybranych tematów.

Sama tematyka zainteresowań nie przesądza o autyzmie. Istotne jest to, jak intensywnie dziecko angażuje się w daną aktywność i jakie znaczenie ma ona w jego codziennym życiu.

Zainteresowanie czymś, co wydaje się typowe dla wieku, również może być bardzo silne i pochłaniające.

Nie każda dziewczynka w spektrum wygląda tak samo

Autyzm jest spektrum, dlatego poszczególne osoby mogą bardzo różnić się między sobą. Dotyczy to sposobu komunikowania się, budowania relacji, reagowania na bodźce i codziennego funkcjonowania.

Nie istnieje jeden charakterystyczny obraz autyzmu u dziewczynek.

Niektóre są wycofane i nieśmiałe, inne bardzo rozmowne i towarzyskie. Jedne dobrze radzą sobie w szkole, inne potrzebują większego wsparcia.

Dlatego tak ważne jest indywidualne spojrzenie na dziecko. Warto uwzględnić jego potrzeby, historię rozwoju oraz zachowanie w różnych sytuacjach.

Kiedy warto skonsultować się ze specjalistą?

Warto rozważyć konsultację, jeśli zauważasz, że dziewczynka:

• ma trudności w rozumieniu relacji i sytuacji społecznych;
• bardzo mocno przeżywa kontakty z rówieśnikami;
• potrzebuje dużo czasu na odpoczynek po szkole;
• ma trudności z zaakceptowaniem zmian;
• wykazuje dużą wrażliwość na dźwięki, dotyk lub inne bodźce;
• naśladuje inne dzieci, aby dopasować się do grupy;
• doświadcza silnego napięcia lub trudności w regulacji emocji.

Żaden z tych sygnałów samodzielnie nie oznacza autyzmu. Ich obecność może jednak wskazywać, że warto dokładniej przyjrzeć się rozwojowi i potrzebom dziecka.

Diagnozę przeprowadza specjalista na podstawie całościowej oceny funkcjonowania dziecka. Konsultacja może pomóc lepiej zrozumieć jego trudności i dobrać odpowiednie formy wsparcia.

Zobaczyć więcej niż tylko zachowanie

Dziewczynka może być uśmiechnięta, spokojna, dobrze się uczyć i pozornie nie mieć żadnych trudności. Nie oznacza to jednak, że nie potrzebuje wsparcia i zrozumienia.

Zamiast pytać wyłącznie, czy dziecko radzi sobie w szkole i czy ma koleżanki, warto zastanowić się, jak się czuje i ile wysiłku kosztuje je codzienne funkcjonowanie.

Czasami najważniejsze trudności to właśnie te, których na pierwszy rzut oka nie widać.

W kolejnym artykule przyjrzymy się bliżej maskowaniu autyzm u dziewczynek. Wyjaśnimy, dlaczego niektóre dziewczynki ukrywają swoje trudności, naśladują rówieśników i dopasowują się do otoczenia, nawet jeśli wiąże się to z dużym zmęczeniem emocjonalnym.