ADHD i spektrum autyzmu to dwa odrębne zaburzenia neurorozwojowe, które mają wiele cech wspólnych. W obu przypadkach mogą pojawiać się trudności z koncentracją, regulacją emocji, funkcjonowaniem społecznym czy przetwarzaniem bodźców sensorycznych. Z tego powodu czasami trudno jednoznacznie określić, z czego wynikają konkretne zachowania i trudności danej osoby.

Czym różni się ADHD od autyzmu i na co warto zwrócić uwagę?

ADHD – trudności z uwagą i regulacją aktywności

ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) wiąże się przede wszystkim z trudnościami w regulowaniu uwagi, aktywności i impulsów.

Do charakterystycznych cech należą:

• łatwe rozpraszanie się i trudności z koncentracją;
• impulsywność i działanie bez zastanowienia;
• nadruchliwość lub wewnętrzny niepokój;
• trudności z organizacją i planowaniem;
• odkładanie zadań na później;
• problemy z regulacją emocji.

ADHD nie zawsze oznacza widoczną nadruchliwość. U niektórych osób przejawia się przede wszystkim jako natłok myśli, trudność z organizacją codzienności i utrzymaniem uwagi.

Spektrum autyzmu – odmienny sposób odbierania świata

Spektrum autyzmu wiąże się z odmiennym sposobem komunikacji społecznej, przetwarzania informacji i odbierania bodźców z otoczenia.

Do częstych cech należą:

• odmienny sposób nawiązywania i podtrzymywania relacji;
• trudności z odczytywaniem aluzji, ironii i niepisanych zasad społecznych;
• potrzeba przewidywalności i rutyny;
• intensywne, pogłębione zainteresowania;
• nadwrażliwość lub podwrażliwość sensoryczna;
• trudności z adaptacją do niespodziewanych zmian.

Spektrum autyzmu jest bardzo zróżnicowane. Każda osoba może prezentować inny zestaw cech i mieć inne potrzeby.

Co łączy ADHD i autyzm?

Oba profile neurorozwojowe mogą wiązać się z:

• trudnościami z koncentracją i organizacją;
• problemami z regulacją emocji;
• przeciążeniem sensorycznym;
• trudnościami w kontaktach społecznych;
• problemami z przechodzeniem między zadaniami;
• poczuciem zmęczenia po intensywnych sytuacjach społecznych.

Najważniejsze różnice

W ADHD trudności często dotyczą regulacji uwagi i impulsów. Osoba może potrzebować zmienności i nowych bodźców, a jednocześnie mieć problem z organizacją własnych działań.

W autyzmie większe znaczenie mają odmienności w komunikacji społecznej, przetwarzaniu sensorycznym oraz potrzeba przewidywalności i stałości.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba z ADHD lub autyzmem funkcjonuje według jednego schematu. Osoba autystyczna również może poszukiwać nowości, a osoba z ADHD może bardzo potrzebować rutyny.

Czy ADHD i autyzm mogą występować jednocześnie?

Tak. ADHD i spektrum autyzmu mogą współwystępować u jednej osoby. Taką kombinację określa się nieformalnie jako AuDHD.

To właśnie temu zagadnieniu poświęcony będzie kolejny artykuł.

Warto pamiętać: ADHD i autyzm nie definiują całego człowieka. Są opisem określonego sposobu funkcjonowania układu nerwowego, a nie miarą możliwości, inteligencji czy wartości danej osoby.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje diagnozy specjalistycznej.