Czy można jednocześnie potrzebować rutyny i nieustannie szukać nowych bodźców? Chcieć spokoju, a jednocześnie szybko nudzić się monotonią? Mieć potrzebę przewidywalności, ale również trudności z planowaniem i organizacją?

Tak może wyglądać codzienność osób, u których współwystępują ADHD i spektrum autyzmu. Połączenie tych dwóch profili neurorozwojowych określa się mianem AuDHD.

Czym właściwie jest AuDHD?

AuDHD to nieformalna nazwa opisująca jednoczesne występowanie ADHD i spektrum autyzmu u jednej osoby.

Nie jest to osobna diagnoza medyczna. Oznacza sytuację, w której dana osoba spełnia kryteria diagnostyczne zarówno dla ADHD, jak i dla autyzmu.

Warto podkreślić, że nie chodzi jedynie o sumowanie objawów obu zaburzeń. Ich wzajemne oddziaływanie może tworzyć specyficzny sposób funkcjonowania.

Dwa różne mechanizmy, jeden układ nerwowy

Jednym z najbardziej charakterystycznych doświadczeń AuDHD jest współwystępowanie pozornie sprzecznych potrzeb.

Z jednej strony osoba może:

• potrzebować stałego planu dnia;
• źle znosić niespodziewane zmiany;
• szukać spokoju i przewidywalności;
• mocno przywiązywać się do określonych schematów.

Z drugiej strony może:

• szybko nudzić się powtarzalnymi czynnościami;
• potrzebować nowych doświadczeń;
• mieć trudności z utrzymaniem uwagi;
• rozpoczynać wiele działań jednocześnie;
• poszukiwać intensywnej stymulacji.

W rezultacie może pojawiać się wewnętrzny konflikt: potrzeba stabilizacji zderza się z potrzebą nowości i różnorodności.

Jak może wyglądać codzienne funkcjonowanie osoby z AuDHD?

W praktyce może to oznaczać na przykład trudność z rozpoczęciem zadania, mimo że osoba bardzo chce je wykonać. Może potrzebować szczegółowego planu, ale jednocześnie mieć problem z jego realizacją.

Może marzyć o uporządkowanym otoczeniu, a jednocześnie zmagać się z chaosem organizacyjnym. Może intensywnie interesować się określonym tematem, poświęcać mu wiele czasu, a następnie nagle stracić zainteresowanie.

Takie doświadczenia bywają źródłem frustracji i poczucia niezrozumienia, szczególnie gdy otoczenie interpretuje je jako brak konsekwencji, lenistwo czy niechęć do współpracy.

Dlaczego rozpoznanie AuDHD jest ważne?

Rozpoznanie tylko jednego z tych profili może nie wyjaśniać wszystkich trudności danej osoby.

Jeśli uwzględnimy wyłącznie ADHD, możemy nie dostrzec znaczenia sensoryki, komunikacji społecznej czy potrzeby przewidywalności.

Jeśli skupimy się wyłącznie na autyzmie, możemy pominąć trudności związane z impulsywnością, koncentracją uwagi i funkcjami wykonawczymi.

Dlatego tak ważna jest kompleksowa diagnoza, uwzględniająca historię rozwoju i indywidualny sposób funkcjonowania.

AuDHD pokazuje, że neuroróżnorodność nie zawsze mieści się w prostych schematach. Zrozumienie współwystępowania ADHD i autyzmu pozwala lepiej rozpoznać potrzeby danej osoby i dopasować do nich odpowiednie wsparcie.

W kolejnym artykule przyjrzymy się bliżej temu, jak wygląda życie z AuDHD – szczególnie w kontekście przeciążenia sensorycznego, maskowania i codziennych trudności.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje diagnozy specjalistycznej.